Makala hii imepangwa kwa hatua zinazosomeka na kutekelezeka shambani.
Kuacha ajira na kuingia kilimo ni uamuzi mkubwa wa kifedha na kihisia. Njia salama si kukimbia kazi ghafla, bali kujenga ushahidi wa soko, ujuzi na mtiririko wa fedha kabla ya kutegemea shamba pekee.
Makala hii imechochewa na mjadala wa JamiiForums, kisha imeandikwa upya kwa mtazamo wa vitendo wa mkulima na mfugaji wa Tanzania. Haiahidi faida ya haraka; inakupa njia ya kupima uamuzi wako.
Pima gharama ya maisha
Andika matumizi ya kaya kwa miezi sita hadi kumi na miwili, madeni, ada, bima na fedha ya dharura. Kilimo kinaweza kuchelewesha mapato; usipange bajeti kana kwamba mavuno hulipwa kila mwezi.
Tenga fedha ya mradi na fedha ya maisha. Kuchota pesa ya chakula kunapofanya shamba lishindwe kununua pembejeo ni mzunguko wa hasara.
Anza ukiwa bado unajifunza
Tumia muda wa likizo, mshirika wa eneo au shamba dogo kujaribu zao/mfugo. Pata rekodi ya gharama na mauzo kwa angalau mzunguko mmoja kabla ya kupanua.
Mshirika asiwe jina tu; eleza nani anasimamia, nani anaweka fedha, nani anamiliki vifaa na mgogoro utatatuliwaje.
Chagua biashara yenye soko
Usichague zao kwa sababu tu linatajwa kuwa na faida. Zungumza na wanunuzi, pima usafiri, hifadhi, ubora na muda wa malipo. Soko la karibu lenye bei ya wastani linaweza kuwa bora kuliko mnunuzi wa mbali mwenye ahadi kubwa.
Bajeti iwe na hali ya bei ya chini, mavuno kidogo na gharama ya dharura.
Wakati wa kufanya mabadiliko
Mabadiliko ya kazi yafanyike pale mradi una rekodi, una mtu wa kuaminika shambani na una akiba ya kuishi. Ndoto ya kilimo inahitaji nidhamu ya biashara ili isigeuke deni.
Makosa ya kuepuka
- Kutegemea kichwa cha habari au video moja
- Kuanza bila bajeti ya hasara na muda wa kusubiri
- Kutohifadhi risiti, vipimo, mikataba na rekodi
- Kupuuza usalama, afya, sheria na mazingira
Checklist ya utekelezaji
- Thibitisha chanzo na mtaalamu wa eneo
- Andika bajeti na kipimo cha mafanikio
- Fanya jaribio dogo kabla ya kupanua
- Rekodi gharama, ubora, mavuno na malipo
- Panga mnunuzi na hatua ya baada ya mavuno
Vyanzo na usomaji zaidi
Maudhui haya ni uandishi wa asili wa Kilimo Tanzania; hayajanakili maandishi wala picha ya chanzo.
