Makala hii imepangwa kwa hatua zinazosomeka na kutekelezeka shambani.
Mapato ya zaidi ya laki 3 kwa siku yanaweza kutokana na biashara iliyojengwa kwa miaka, si zao moja la bahati. Mkulima anayechunguza gharama, mzunguko wa fedha na soko hujifunza kuliko anayenakili namba ya mtu mwingine.
Makala hii imechochewa na mjadala wa JamiiForums, kisha imeandikwa upya kwa utafiti wa vitendo kwa mazingira ya Tanzania. Haiahidi faida ya haraka; inakupa njia ya kupima uamuzi wako.
Tenganisha mauzo na faida
Uliza kiasi kilichouzwa, bei, gharama ya ununuzi, usafiri, upotevu, wafanyakazi na madeni. Laki 3 ya mauzo si laki 3 ya faida.
Rekodi siku zenye mauzo mengi na siku tulivu ili kupata wastani wa mwezi.
Chanzo cha bidhaa
Biashara inaweza kuwa ukusanyaji wa mazao, usindikaji, jumla au rejareja. Kila mfumo una hatari, mtaji na mahitaji ya leseni tofauti.
Usinunue bidhaa usiyo na mnunuzi wa kuaminika.
Mtiririko wa fedha
Panga muda wa kulipa wasambazaji na muda wa kukusanya kwa wateja. Faida iliyo kwenye madeni haiwezi kulipa chakula cha kesho.
Weka akiba ya bei kushuka na bidhaa kuharibika.
Nakili kanuni, si namba
Jifunze nidhamu ya kumbukumbu, huduma, ubora na uaminifu wa mzee huyo. Kisha jaribu kwa kiasi kidogo kinacholingana na eneo lako.
Makosa ya kuepuka
- Kukubali namba ya soko bila risiti au kipimo
- Kuanza bila bajeti ya dharura
- Kutohifadhi rekodi za afya, uzito na malipo
- Kupuuza usalama, sheria na mazingira
Checklist ya utekelezaji
- Thibitisha taarifa kwa mtaalamu
- Andika bajeti na mnunuzi
- Fanya pilot ndogo
- Rekodi gharama na matokeo
- Pitia mpango kila wiki
Vyanzo na usomaji zaidi
Huu ni uandishi wa asili wa Kilimo Tanzania; haujanakili maandishi wala picha ya chanzo.
