Makala hii imepangwa kwa hatua zinazosomeka na kutekelezeka shambani.
Alizeti ni zao muhimu la mafuta na biashara katika maeneo mengi ya Tanzania. Faida yake haitegemei bei pekee; inategemea mbegu, idadi ya mimea, udhibiti wa magugu, uvunaji kwa wakati na ubora wa mbegu zinapofika sokoni.
Chagua mbegu na soko
Tambua kama mnunuzi anataka mbegu kwa kusindika mafuta, chakula cha mifugo au matumizi mengine. Chagua aina iliyothibitishwa inayofaa mvua, urefu wa msimu na magonjwa ya eneo. Uliza kiwango cha mafuta na sifa wanazotumia wanunuzi kabla ya kupanda.
Udongo na upandaji
Alizeti hufanya vizuri kwenye udongo unaopitisha maji. Tayarisha shamba ili mbegu iwe katika kina sawa na mimea ipate nafasi. Panda wakati unyevu unatosha kwa uotaji. Mimea michache sana hupunguza mavuno kwa eneo; msongamano mkubwa huongeza ushindani na magonjwa.
Magugu, rutuba na uchavushaji
Dhibiti magugu mapema, hasa kabla alizeti haijafunga mistari. Panga mbolea kwa kipimo cha udongo na mapendekezo ya eneo. Linda wachavushaji kwa kuepuka dawa wakati nyuki wanafanya kazi kwenye maua na kutumia mbinu jumuishi za kudhibiti wadudu.
Kagua vichwa na mimea
Fuatilia kunyauka, kuoza kwa shina au kichwa, ndege na wadudu. Tumia mzunguko wa mazao na usafi wa shamba. Dawa isitumike bila utambuzi na lebo sahihi. Rekodi tarehe na gharama za kila hatua.
Uvunaji, ukaushaji na soko
Vuna vichwa vinapokomaa na sehemu ya nyuma kubadilika rangi kulingana na aina. Epuka kuchelewa hadi mbegu zipotee kwa ndege au kuanguka. Kausha mbegu vizuri, ondoa uchafu na hifadhi sehemu kavu. Unyevu na uchafu hushusha daraja na bei. Linganisha kuuza mbegu na kusindika mafuta kwa kuhesabu gharama zote, si bei ya mafuta pekee.
Takwimu za sensa ya kilimo ya Tanzania zilizonukuliwa na FAO zinaonyesha alizeti ni zao kubwa la wakulima wadogo. Ushirika, ukusanyaji wa kiasi na taarifa za bei vinaweza kuboresha nguvu ya kujadiliana.
Chanzo cha marejeo
Mada ya JamiiForums: Kilimo cha alizeti. Makala hii ni mpya na haijanakili maudhui ya mjadala.
