Makala hii imepangwa kwa hatua zinazosomeka na kutekelezeka shambani.
Shamba linapopanuka, mwenye shamba hawezi kufanya kila kazi peke yake. Lakini kumleta mshirika au mwajiriwa bila majukumu, malipo na vipimo vilivyoandikwa kunaweza kugeuza fursa kuwa mgogoro.
Makala hii imechochewa na mjadala wa JamiiForums, kisha imeandikwa upya kwa mtazamo wa vitendo wa mkulima na mfugaji wa Tanzania. Haiahidi faida ya haraka; inakupa njia ya kupima uamuzi wako.
Tofautisha mshirika na mwajiriwa
Mshirika anaingia kwenye mtaji, hatari na faida kwa masharti yaliyokubaliwa; mwajiriwa anauza muda na ujuzi kwa malipo yaliyowekwa. Kuchanganya nafasi hizi kunazaa matarajio mawili tofauti.
Andika nani anaweka fedha, nani anamiliki vifaa, nani anabeba hasara na faida itagawanywa lini.
Chagua kwa ushahidi
Omba marejeo ya kazi, angalia uwezo wa kutunza rekodi na anza kwa kipindi cha majaribio. Uaminifu haupimwi kwa maneno ya siku ya kwanza pekee.
Kwa mfanyakazi wa shamba, maelekezo yawe na kipimo: idadi ya wanyama waliokaguliwa, eneo lililopaliliwa, usafi wa banda au taarifa ya mauzo.
Mikataba inayolinda pande zote
Mkataba ufafanue muda, malipo, nyumba au chakula kama vipo, siku za mapumziko, matumizi ya mali na utaratibu wa kuondoka. Ushahidi wa maandishi unazuia kumbukumbu mbili zinazopingana.
Usimkabidhi mtu mmoja fedha, stoo na mauzo bila ukaguzi wa mara kwa mara. Mfumo mzuri hujenga uwazi badala ya kutegemea mashaka.
Tathmini ya kila mwezi
Kaa pamoja, pitia gharama, kazi iliyofanyika, changamoto na lengo la mwezi unaofuata. Mshirika au mwajiriwa anayejua kipimo cha mafanikio hufanya maamuzi bora zaidi.
Makosa ya kuepuka
- Kutegemea kichwa cha habari au video moja
- Kuanza bila bajeti ya hasara na muda wa kusubiri
- Kutohifadhi risiti, vipimo, mikataba na rekodi
- Kupuuza usalama, afya, sheria na mazingira
Checklist ya utekelezaji
- Thibitisha chanzo na mtaalamu wa eneo
- Andika bajeti na kipimo cha mafanikio
- Fanya jaribio dogo kabla ya kupanua
- Rekodi gharama, ubora, mavuno na malipo
- Panga mnunuzi na hatua ya baada ya mavuno
Vyanzo na usomaji zaidi
Maudhui haya ni uandishi wa asili wa Kilimo Tanzania; hayajanakili maandishi wala picha ya chanzo.
