Makala hii imepangwa kwa hatua zinazosomeka na kutekelezeka shambani.
Faida ya kuku haiamuliwi na pesa iliyoingia tu. Mfugaji anayefunga mwaka lazima ahesabu vifaranga, chakula, dawa, vifo, kazi, umeme, mikopo, bei na thamani ya kuku waliobaki.
Makala hii imechochewa na mjadala wa JamiiForums, kisha imeandikwa upya kwa utafiti na mtazamo wa vitendo kwa mkulima na mfugaji wa Tanzania. Lengo ni kukusaidia kupima uamuzi, si kukuahidi faida ya haraka.
Tenganisha mauzo na mtaji
Andika kila mauzo kwa tarehe, idadi, uzito na bei. Kuku waliobaki si faida iliyopatikana; ni mali yenye thamani inayohitaji gharama ya kuendelea kuwahudumia.
Usihesabu pesa ya mkopo kama mapato.
Gharama zinazofichika
Chakula kilichomwagika, usafiri, maji, umeme, vifungashio, chanjo, usafi, vifo na muda wa familia viingie kwenye jedwali. Gharama ndogo zinapokusanyika humeza faida.
Tenga gharama za kuanzisha banda na gharama za kila mzunguko.
Pima kila kundi
Tumia viashiria kama kiwango cha vifo, kilo za chakula kwa kilo ya uzito, muda wa kufikia soko na bei wastani. Kundi moja zuri lisikufanye upuuze kundi lililopata hasara.
Linganisha matokeo na lengo uliloandika kabla ya kununua vifaranga.
Uamuzi wa mwaka ujao
Ongeza uzalishaji pale soko, afya na mtaji vinapothibitishwa. Wakati mwingine faida kubwa ni kupunguza vifo na upotevu, si kuongeza idadi ya kuku.
Makosa ya kuepuka
- Kutegemea kichwa cha habari bila kuthibitisha vipimo
- Kuanza bila bajeti ya dharura na muda wa kusubiri
- Kutohifadhi risiti, rekodi za afya, mikataba na uzito
- Kupuuza usalama wa chakula, ustawi wa wanyama, sheria na mazingira
Checklist ya utekelezaji
- Thibitisha taarifa kwa afisa au taasisi husika
- Andika gharama, soko na kipimo cha mafanikio
- Fanya jaribio dogo kabla ya kuongeza mtaji
- Rekodi ubora, mavuno, vifo, malipo na upotevu
- Fanya mapitio ya wiki na urekebishe mpango
Vyanzo na usomaji zaidi
Maudhui haya ni uandishi wa asili wa Kilimo Tanzania; hayajanakili maandishi wala picha ya chanzo.
